Πληροφορίες για:

Μεθοδολογία και τεχνική της έρευνας των κοινωνικών επιστημών

Διδάσκων: 
Κωνσταντίνος Π. Τσαγκαράκης
Τύπος Μαθήματος: 
Με ανάθεση
Eξάμηνο: 
3
E-class: 
https://eclass.duth.gr/eclass/courses/KOM08100/
Περιγραφή: 

Το μάθημα επικεντρώνεται σε δύο μέρη: α) στην ιστορική αναδρομή και διεπιστημονική ανάλυση των βασικών στατιστικών μεθόδων που αναφέρονται στις γενικές αρχές μέτρησης και ανάλυσης των κοινωνικών φαινομένων.

Το μάθημα δομείται σε τρεις ενότητες:

Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται τα στάδια της έρευνας:

i) μελέτη βιβλιογραφίας,

ii) διατύπωση υποθέσεων,

iii) αναζήτηση υλικού και στατιστικών δεδομένων,

iv) καθορισμός της μεθοδολογίας,

v) παρουσίαση και ανάλυση των αποτελεσμάτων,

vi) κριτική συζήτηση και σύγκριση των ευρημάτων με άλλες έρευνες της Ελλάδος και του Εξωτερικού,

vii) συμπεράσματα και διατύπωση προτάσεων για περαιτέρω έρευνα και ανάλυση. Στο δεύτερο μέρος συζητείται ο ρόλος της στατιστικής στην κοινωνική έρευνα.

Αντικείμενο μελέτης είναι:

i) κλίμακες μέτρησης των ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων,

ii) διαγραμματική παρουσίαση

iii) κατασκευή απλών και σύνθετων πινάκων,

iv) κατανομές συχνοτήτων

v) μέτρα κεντρικής τάσης,

vi) μέτρα διασποράς,

vii) συσχέτιση και

viii) ανάλυση παλινδρόμησης.

Στο τρίτο μέρος έμφαση δίδεται στον ρόλο των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών στην μέτρηση και στην έρευνα. Συζητούνται τα στατιστικά πακέτα Excel, SPSS, Eviews.

Β) Είναι γνωστό ότι οι ποσοτικές μέθοδοι παραπέμπουν στην ιστορία της κοινωνικής παρατήρησης ενώ η ποιοτική μεθοδολογία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ιστορίας των επιστημών. Στόχος του δεύτερου μέρους του μαθήματος είναι να εξοικειωθούν οι φοιτητές/τριες με θέματα ποιοτικής μεθοδολογίας των κοινωνικών επιστημών. Παρουσιάζονται βασικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινωνικές επιστήμες και οι κύριες έννοιες τις οποίες χρησιμοποιούν. Οι ποιοτικές μέθοδοι έχουν ως κύρια αντικείμενα το τρίπτυχο: Εθνογραφία, Ιστοριογραφία και Βιογραφική προσέγγιση. Η πρώτη παρουσιάζει τους τρόπους διεξαγωγής της έρευνας πεδίου, η δεύτερη ενδιατρίβει περί την ιστορική έρευνα και η Τρίτη ασχολείται με την καταγραφή των προσωπικών βιωμάτων. Ο διδακτικός στόχος εστιάζεται στη συλλογή, αξιολόγηση, επεξεργασία και ανάλυση των ποιοτικών στοιχείων. Η έμφαση δίδεται στη (μη) συμμετοχική παρατήρηση, τη συνέντευξη, τον επικοινωνιακό παράγοντα, τη σπουδή των γραπτών κειμένων και της προφορικής παράδοσης, τη δι- υποκειμενική (ανα)κατασκευή της πραγματικότητας, τη χρήση του λόγου και τα νοηματικά πλέγματα, την κωδικοποίηση, την πιστή απόδοση των τεκταινόμενων, κλπ. Στο μάθημα γίνεται παραδειγματική αναφορά σε κλασικές και σύγχρονες ποιοτικές εργασίες ελλήνων και ξένων επιστημόνων, και χρήση πολλαπλών τεχνικών τεκμηρίωσης από το αρχειακό υλικό μέχρι τα σύγχρονα οπτικο-ακουστικά μέσα.

Τους κύριους άξονες μιας κριτικής διερεύνησης των ποιοτικών μεθόδων των κοινωνικών επιστημών θα αποτελέσουν:

· Οι αξιολογικές κρίσεις και η αναζήτηση της αντικειμενικότητας.

· Η συζήτηση για την ουδετερότητα των τεχνικών έρευνας.

· Οι παραμορφωτικές προϊδεάσεις και ο εθνοκεντρισμός.

· Οι σχέσεις εμπειρίας και θεωρίας.

· Ο ρόλος των θεωρητικών υποδειγμάτων και η κριτική παρουσίαση θεωρητικών προτύπων.

· Η ιδιαιτερότητα των κοινωνικών φαινομένων και των κοινωνικών επιστημών.

· Τα «σύνορα» μεταξύ επιστημών και η αναγκαιότητα της διεπιστημονικής προσέγγισης των κοινωνικών και πολιτικών φαινομένων.

Κωδικός Μαθήματος: 11